متفكّرترين اشخاص است و بزرگترين فيلسوفان و قوىترين سياست‌مداران بايد در مقابل قرآن ، زانوى عجز و ناتوانى به زمين بزنند . . . . » « 1 » 13 . ولتر فيلسوف و نويسندهء فرانسوى : « من يقين دارم كه قرآن و انجيل را اگر به يك فرد غير متديّن ارائه دهند او حتما اوّلى را خواهد گزيد زيراكه كتاب محمّد ( ص ) در ظاهر افكارى را تعليم مىدهد كه به اندازه كافى بر مبانى عقلى منطبق است شايد ، هرگز قانونى كامل‌تر از قوانين قرآن دربارهء طلاق وضع نشده باشد . » « 2 » 14 . تولستوى فيلسوف بزرگ روسى ( 1920 - 1828 ) : « قرآن مشتمل بر تعليمات و حقايق روشن و آشكار و سهل است و عموم افراد بشر از هر طبقه مىتواند از آن بهره‌مند گردد . » 15 . ژان ژاك روسو نويسنده فرانسوى ( 1804 - 1876 ) : « بعضى از مردم بعد از آنكه كمى عربى ياد گرفتند قرآن را خوانده و درست درك نمىكنند و اگر مىشنيدند محمّد ( ص ) با آن لغت فصيح و آهنگ رساى عرب آن را مىخواند هرآينه به سجده مىافتادند و ندا مىكردند اى محمّد عظيم ! دست ما را بگير و به ساحل شرف و افتخار برسان ، ما به خاطر يارى تو حاضريم جان خويش را فدا سازيم . . . . » « 3 » 16 . واشنگتن ايورنيك آمريكايى : « قرآن كتابى است كه از حدود اقيانوس اطلس تا بحر كاشمر مردم را در زير سايهء همايون و سعادتمند خود نگه داشته است . » « 4 » 17 . تئودور خاورشناس آلمانى : « قرآن با نيروى برهان خود شنونده را مجذوب و شيفتهء خود مىسازد و قلوب را تسخير مىكند همين قرآن بود كه ملّت وحشى عرب را معلّم جهانيان كرد . » « 5 » 18 . گوستاو لوبون مورّخ و جامعه‌شناس فرانسوى ( 1931 - 1841 ) : « قرآن كه كتاب آسمانى مسلمين است منحصر به تعاليم و دستورات مذهبى محض نيست ، بلكه دستورات سياسى و اجتماعى مسلمانان نيز در آن درج است . . . شكّى نيست كه در بعضى از جاهاى اين كتاب در فنون شعرى و رموز خطابه و حسن بيان قدرت‌نمائيهاى شده است كه نظير آن را در ساير كتب مذهبى نمىتوان به دست آورد . احكام و تعاليم اخلاقى آن بسيار برجسته و عالى است . خيرات ، نيكى ، مهمان‌نوازى ، اعتدال در خواهشهاى نفسانى ، وفا به عهد ، اكرام به والدين ، اعانت و سرپرستى از بيوه و يتيم ، نيكى كردن در مقابل بدى كه در موارد عديده از آن تاكيد به عمل آمده و تمام اين صفات و خصايل حميده تعليم داده شده است ، تعليمات اخلاقى قرآن به مراتب بالاتر از تعليمات اخلاقى انجيل است . » « 6 » 19 . فرنس اتيين دينيه فرانسوى ( 1929 - 1861 ) : « اسلام قوانين طبيعت را آن‌چنان تنظيم مىكند كه هركدام از قوانين مزبور به طبيعت بشر القاء گردد بىشك آن را با كمال ميل مىپذيرد ، و روى اين اصل اگر از قرآن تعبير به راهنما شود تعبيرى صحيح و بجاست زيرا قرآن بشر را به بهترين روش زندگى رهبرى مىكند و او را به نيكوترين هدفها ، دعوت مىنمايد . » « 7 » 20 . ارنست زنان فرانسوى : « در كتابخانهء شخصى من هزاران جلد كتاب سياسى ، اجتماعى ، ادبى ، و غيره وجود دارد كه همه آنها را بيشتر از يك‌بار مطالعه نكرده‌ام و چه بسا كتابهايى كه فقط زينت كتابخانه

--> ( 1 ) دائر المعارف شيعه ص 747 ؛ به نقل از اسلام و افكار و انديشه‌ها ص 31 . ( 2 ) فرهنگ برليان ص 107 . ( 3 ) زيربناى تمدن و علائم اسلام تأليف نگارنده . ( 4 ) تمدن اسلام و عرب ، گوستاو لوبون فرانسوى ترجمه فخر داعى ، ص 127 و 548 و 551 . ( 5 ) اسلام و انتقادات غرب ص 110 . ( 6 ) دائرةالمعارف شيعه ص 744 . ( 7 ) قرآن و ديگران ص 23 ؛ به نقل از حقيقت اسلام در نظر ديگران ص 34 و 57 .